Vekâletle araç satışı kontrol listesi

Vekâlet veren kişinin araçla ilişkisini doğrulayın

İlk soru ‘vekil kim?’ değil, ‘yetkiyi kim verdi?’ olmalıdır. Araç gerçek kişi adına kayıtlıysa vekâlet veren ile tescil maliki arasındaki bağ; şirket adına kayıtlıysa vekâleti düzenleten temsilcinin şirket adına bunu yapma yetkisi incelenir. Ruhsat, tescil sorgusu ve vekâletnamedeki ad veya unvan bilgilerinde fark varsa nedeni anlaşılmadan satış planı yapılmamalıdır.

Miras, ortak mülkiyet, vesayet, şirket birleşmesi veya unvan değişikliği gibi haller standart bireysel vekâlet senaryosundan ayrılır. Bir kişinin aracı fiilen kullanması ya da satış görüşmelerini yürütmesi malik adına devre yetkili olduğunu göstermez. Noterlikten plaka ve taraf bilgileriyle ön değerlendirme istemek, randevu günü yetki yetersizliğiyle karşılaşmayı önler.

• Tescil malikinin adını veya şirket unvanını doğrulayın.
• Vekâlet verenin malik ya da yetkili temsilci olduğunu kontrol edin.
• Araç, plaka veya şasi sınırı varsa satıştaki araçla eşleştirin.
• Miras, vesayet veya müşterek temsil gibi özel durumu notere açıklayın.

Vekâletnamenin kapsamını kelime kelime değil, işlem olarak okuyun

Bir vekâletname çok sayıda yetki içerebilir veya yalnız belirli bir iş için düzenlenmiş olabilir. Araç satışı, noter sözleşmesini imzalama, satış bedeli üzerinde anlaşma, güvenli ödeme kaydına katılma, bedeli alma ve aracı teslim etme birbirine bağlı fakat aynı olmayan eylemlerdir. Belgenin bunlardan hangilerini kapsadığı hukuki yorum gerektiriyorsa noterlikten açıklama alın; eksik yetkiyi sözlü onayla tamamlamaya çalışmayın.

Belgede belirli plaka, şasi, alıcı, asgari bedel, süre ya da yalnız bir defalık kullanım gibi sınırlar bulunabilir. Genel ifadelerin güncel noter uygulamasında yeterliliği de belgenin bütünüyle değerlendirilir. Vekil, kendisine veya ilişkili bir kişiye satış yapacaksa çıkar çatışması ve özel yetki ihtimali doğabilir; böyle bir senaryoda noterden ya da avukattan işlem özelinde görüş istemek gerekir.

Geçerlilik, azil ve elektronik doğrulamayı kontrol edin

Vekâletnamenin kâğıt nüshasının elde olması, belgenin işlem tarihinde yürürlükte olduğunu kesinleştirmez. Süreli bir yetkinin sona ermesi, vekilin azledilmesi, vekâlet verenin durumundaki değişiklik veya belgenin doğrulanamaması sonucu etkileyebilir. Türkiye Noterler Birliğinin e-Devlet üzerindeki Kişi Vekaletnameleri Sorgulama hizmeti, kişinin kendi vekâlet kayıtlarını görmesi için resmî bir kanaldır; noterin işlem kontrolü ayrıca devam eder.

Belge yabancı ülkede düzenlendiyse apostil, konsolosluk, tercüme ve biçim şartları gündeme gelebilir. Bu şartları internet forumundan öğrenilen tek bir örneğe göre tamamlamayın. Belgenin düzenlendiği ülkeyi ve elinizdeki nüshayı önceden noterliğe göstererek kabul biçimini sorun. Okunmayan mühür, eksik sayfa veya doğrulama bilgisi varsa randevu gününe bırakmayın.

1. 01

   Tarih ve sınırı okuyun

   Belgenin düzenleme tarihini, varsa sona erme tarihini ve kullanım sınırını belirleyin.

2. 02

   Resmî kaydı kontrol edin

   Erişilebilen e-Devlet/TNB hizmetlerinde vekâlet kaydını inceleyin.

3. 03

   Azil veya değişikliği sorun

   Vekâlet verenle iletişim mümkünse güncel iradeyi ve değişiklik bulunmadığını doğrulayın.

4. 04

   Noter ön incelemesi alın

   Belgenin somut araç satışında kullanılabilirliğini işlem yapılacak noterliğe teyit ettirin.

Vekilin kimliği ve temsil sıfatını açık tutun

Vekil noterde kendi geçerli kimliğiyle işlem yapar; ancak sözleşmede malik adına hangi sıfatla hareket ettiği doğru görünmelidir. Ad-soyad, kimlik, vekâletname ve güvenli ödeme kayıtlarında yazım veya kişi farklılığı varsa bunu işlemden önce düzeltin. Birden fazla vekil atanmışsa yetkinin ayrı ayrı mı yoksa birlikte mi kullanılacağı belgeden ve noter yorumundan anlaşılmalıdır.

Vekilin alıcıyla yaptığı görüşmelerde de temsil sınırı saklanmamalıdır. Araç sahibi yerine işlem yaptığını, nihai sözleşmenin noter kontrolüne tabi olduğunu ve hangi teslim unsurlarını verebildiğini açıkça söylemelidir. Vekilin kendi hesabına ödeme istemesi, vekâletnamenin bedeli tahsil yetkisini otomatik kanıtlamaz. Para akışı ayrı bir güvenlik kontrolü olarak ele alınmalıdır.

• Vekilin geçerli kimliğini hazırlayın.
• Ad-soyad ve kimlik bilgilerinin belgelerde uyuştuğunu kontrol edin.
• Birlikte işlem şartı olan birden fazla vekil varsa hepsinin takvimini planlayın.
• Alıcıya işlemin vekâletle yürüdüğünü baştan açıklayın.
• Tahsil yetkisi ile satış imzası yetkisini birbirine karıştırmayın.

Satış bedeli ve güvenli ödeme taraflarını önceden netleştirin

Vekâletle satışta en kritik sorulardan biri satış bedelinin hangi satıcı hesabına aktarılacağıdır. Malik, vekil ve alıcı üçgeninde sıradan bir havale planı kurmak yerine Güvenli Ödeme Sisteminin güncel akışı kullanılmalıdır. Satıcı kaydının kimin bilgisiyle açılacağı, vekilin hangi yetkiyle onay vereceği ve bedelin malik ya da yetkili hesaba nasıl ulaşacağı seçilen aracı kuruluş ile noterliğe sorulmalıdır.

Vekilin ‘ben sonra malike gönderirim’ demesi veya malikin mesajla üçüncü kişi hesabı iletmesi tek başına güvenli bir dayanak değildir. Sistem kaydı, noter sözleşmesi ve vekâlet kapsamı aynı para akışını desteklemelidir. Tutar, taraf veya hesap uyuşmuyorsa işlem durdurulmalı; yeni referans ya da düzeltilmiş yetkiyle devam edilmelidir. Dekont görüntüsü yerine kuruluşun resmî ekranındaki işlem sonucuna bakın.

• Güvenli ödeme başvurusunu kimin başlatacağını öğrenin.
• Satıcı hesabının malik ve vekâlet kapsamıyla uyumunu kontrol edin.
• Noter sözleşmesi ile sistemdeki satış bedelini karşılaştırın.
• Üçüncü kişi hesabına gerekçe ve resmî teyit olmadan ödeme yapmayın.
• Devir iptalinde iadenin hangi tarafa döneceğini önceden sorun.

Araç, beyan ve teslim dosyasını malikle birlikte hazırlayın

Vekil hukuki işlemi yapabilse de aracın geçmişini malik kadar iyi bilmiyor olabilir. Kilometre, hasar kaydı, boya-değişen, servis geçmişi, rehin veya ceza gibi bilgileri tahmin ederek vermek yerine malikten yazılı ve belgeli bir araç özeti alın. Eski ekspertiz raporunu güncel durum gibi sunmayın; vekil aracı görmediyse bunu da alıcıya açıklayın. Açık beyan, sonradan ‘vekil bilmiyordu’ tartışmasını azaltır.

Anahtar, yedek anahtar, ruhsat/tescil belgesi, servis kayıtları ve araçla birlikte teslim edilecek donanımları önceden sayın. Vekâletnamenin aracı teslim etme kapsamını noterden teyit edin. Araç başka şehirdeyse kimin teslim edeceği, taşıma ve tutanak düzeni ayrıca yazılmalıdır. Kişisel veriler içeren belgeleri yalnız gerektiği ölçüde paylaşın; ruhsattaki gereksiz alanları açık mesaj gruplarına göndermeyin.

Noterde son kontrol ve işlem sonrası kayıt

İmza öncesinde noter sözleşmesinde malik, vekil ve alıcı bilgilerinin doğru rol altında bulunduğunu; araç, bedel ve varsa özel koşulların görüşülen işlemle eşleştiğini kontrol edin. Vekâletnamenin kabul edildiği görülse bile sözleşmeyi okumadan imzalamayın. Güvenli ödeme sonucu oluşmadan anahtar veya araç teslimi yapmayın. Sistem ya da belge sorunu çıkarsa baskı altında alternatif para yoluna geçmeyin.

Satış tamamlandıktan sonra noter sözleşmesi, güvenli ödeme sonucu ve teslim tutanağının birer nüshası malik ile vekilde düzenli şekilde saklanmalıdır. Vekil, yaptığı işlemi ve teslim ettiği unsurları malike bildirmeli; tahsil yetkisi kapsamında bir hareket varsa bunu belgelemelidir. Sigorta, geçiş sistemi ve araçtaki dijital hesapların kapanışı da malikle koordine edilmelidir.

1. 01

   Rolleri okuyun

   Sözleşmede malik, vekil ve alıcının doğru kişi ve sıfatla yazıldığını görün.

2. 02

   Bedeli doğrulayın

   Noter ile güvenli ödeme ekranındaki rakam ve tarafları karşılaştırın.

3. 03

   Resmî sonucu bekleyin

   Devir ve ödeme kesinleşmeden araç veya anahtar teslimi yapmayın.

4. 04

   Malike kapanış verin

   Sözleşme, ödeme ve teslim kayıtlarını araç sahibine ileterek görevi belgelendirin.